Pobierz spakowaną witrynę gorzow-wlkp.pl/linuxJeżeli pragniesz poznać Linuksa Mandrake (obecnie Mandriva), to... dobrze trafiłeś. Witryna została zauważona przez twórców magazynu KOMPUTER ŚWIAT 5/2004(141) str. 46 poprzez umieszczenie linku oraz magazynu CHIP 4/2004 (str.114) poprzez umieszczenie artykułu opisującego ten serwis internetowy. Jak na hobbystyczną stronę o Linuksie to miłe ;) Acha... na stronie mandrakelinux.pl/informacje podano też link z opisem cytuję "duży zbiór praktycznych informacji o Mandrake" (mam ją w swoim archiwum - klub.chip.pl/twarogal).
Zapraszam do zadawania pytań na FORUM oraz mailem. Chętnie udzielę (bezpłatnie) odpowiedzi. Oficjalne ceny za jedną poradę na stronie MandrakeSoftPL (mam ją w moim archiwum z dnia 2.05.2004) wahają się od 20 do 350 zł.
... powrót do strony głównej zawierającej listę Linuksów ratunkowych
Są dostępne dwie strony o Linuksie SystemRescueCD: niniejsza oraz o klonowaniu dysków.
* W ramach nauki, pewnego dnia, zaczniesz
uszczelnić swojego Linuksa Mandrake/Mandriva, instalując go na wielu
partycjach, a te z kolei montując z mniej czy bardziej
restrykcyjnymi prawami. Po wyedytowaniu pliku /etc/ fstab
zmienisz zastane wiersze z domyślnych (defaults) na
bezpieczniejsze. Niestety, wystarczy, że zapomnisz o jakiejś
spacji, znaczniku itp., a system już nie powstanie podczas
restartu. Będziesz musiał wówczas odpalić drugiego Linuksa z flopka lub CD-ROM
i z jego pokładu poprawić bład w pliku /etc/ fstab. W
przypadku braku takich umiejętności zostanie Ci albo reinstalacja
systemu, albo niezbyt łatwy update z CD-ROMu. Dlatego zdecydowałem się na
utworzenie stron www o Linuksach ratunkowych. Pomogą one uruchomić MAŁEGO
Linuksa np. z dyskietki lub CD-ROM i wyedytować trefny plik /etc/ fstab z
zablokowanego DUŻEGO Linuksa. O podziale dysku na partycje przeczytasz tutaj, a o montowaniu partycji tutaj.
Dla wygody i porządku wprowadzę nazewnictwo:
DUŻY i MAŁY Linux. Starego Linuksa (tego na dysku twardym), nazwę
Linuksem DUŻYM, a ratunkowego Linuksa odpalonego z dyskietki lub CD
nazwę MAŁYM. Jest to niezbędne, gdyż możesz się w pewnym
momencie pogubić: czy np. piszę o pliku /etc/ fstab z Linuksa
np. Mandrake/Mandriva (czyli naprawianego), czy Linuksa ratunkowego.
*
Na sąsiedniej stronie szczególnie dokładnie opisałem
problem montowania partycji pod zewnętrznym Linuxem dyskietkowym LIAP (polecam w celu wprawki z montowania).
* Jak wypalić płytkę z obrazem iso przeczytasz tutaj.
 Od ok.
2002-2003 roku rozpoczęto na dużą skalę popularyzację Linuksów, które bootując z CD-ROM, instalują się w
pamięci RAM i nie wymagają do pracy dysku twardego. Umożliwiają odczyt danych z dysku
twardego "bez zostawiania śladów". Niestety, posiadają jeden minus:
wymagają dużej ilości pamięci RAM. Linux SystemRescueCD zawiera
narzędzia dyskowe i sieciowe. Można go uruchamiać z płytki CD lub zainstalować na dysku twardym. Najnowsze wersje (od 2008 r.) można zainstalować na PenDrive.
Dobrze by było,
gdyby komputer posiadał kartę sieciową, gdyż (jeżeli jest na hoście w wewnętrznej sieci nadzorowanej przez
DHCP) Linux SystemRescueCD sam skonfiguruje sobie połączenie. W przypadku problemów sieciowych polecam zlecenie: net-setup eth0. Przydatne też może być polecenie:
ifconfig eth0 192.168.0.7 plus route add default gw 192.168.0.1 (jeżeli łączysz się
poprzez kartę sieciową opartą na eth0, masz adres 192.168.0.7, a
BRAMA to 192.168.0.1). Więcej o konfiguracji interfejsów sieciowych
tutaj.
Nawet właściciele ADSL SagemFast800 (Neostrada na USB) mogą
ustawić połączenie edytując plik
/usr/sbin/eagleconfig (o konfigurowaniu Eagle przeczytasz tutaj).
Na niniejszej stronie opisuję zastosowanie Linuksa SystemRescueCD w ratowaniu i
odtwarzaniu danych na komputerze. Zainteresowanych bardziej szczegółowymi informacjami (np. jak zainstalować tego Linuksa na dysku twardym) odsyłam na stronę: www.sysresccd.org/Offline-Manual.
Uwaga: starsze wersje do numeru
SystemRescueCd-0.2.5 włącznie (koniec 2003 roku) mają
problem z czytnikami CD-ROM firmy LG (podobnie zresztą jak Mandrake
9.2). Wersje od nr SystemRescueCd-0.2.6 są pozbawione tej
wady.
Pamiętaj, że nie działa
klawisz DELETE, a kasowanie można robić tylko klawiszem BACKSPACE.
Spis treści:
* * *
Wstępny opis
Linux SystemRescueCD nie zawiera okienek np. KDE, Gnome,
więc nie wymaga bardzo dużej ilości pamięci RAM (polecam minimum 256MB).
Przeniesiony w całości do kości pamięci (by zwolnić czytnik CD-ROM)
zajmuje ponad 100MB, ale potrzebuje jeszcze trochę zasobów na
zwykłą pracę. Pamiętaj, że ten Linux nie ma dostępu do partycji
montowanej jako /SWAP, więc wszystkie operacje musi
wykonywać w pamięci RAM.
Linux SystemRescueCD jako jedyny mi znany (koniec 2005 r.) umie zamontować (za pomocą zlecenia lufsmount) swój katalog, tak by automatycznie współpracował z odległym kontem ftp, smb, ssh.
Z powodu braku okienek oraz ze względu na ilość narzędzi
systemowych jest przeznaczony raczej dla zaawansowanych
użytkowników, tym bardziej, że nie montuje automatycznie partycji
dysków twardych i trzeba umieć zrobić to ręcznie.
Powinien być poznany przez każdego administratora zarówno sieci
windowsowych, jak i linuksowych. Należy pamiętać, że jest to
narzędzie bezpłatne oraz legalne, a więc posiadające niepodważalne
zalety w oczach szefa ;)
W kwietniu 2004 najnowsza była wersja
systemrescuecd-x86-0.2.12 i ją tutaj opisuję. Nie ma to jednak większego znaczenia, gdyż nowsze wersje nie różnią się (w obsłudze) zbytno od poprzednich. Po
zassaniu ze strony domowej projektu: www.sysresccd.org
aktualnej wersji pliku ISO (ok. 100MB) należy wypalić płytkę CD. Oto
co zawiera:
- Program mc
oraz edytorki (poza mcedit): vim, nano.
- GNU Parted, czyli narzędzia do edycji patrycji dysku
twardego. Strona domowa projektu: www.gnu.org/software/parted/
- QtParted uruchamiane zleceniem run_qtparted . Linuksowy klon programu Partition
Magic pod Linuksa umożliwiający tworzenie, usuwanie i zmianę
wielkości partycji. Strona domowa projektu: qtparted.sourceforge.net . Jeżeli chcesz uruchomić
program bez pomocy Linuksa SystemRescueCD, to musisz wykonać
dyskietkę bootującą z zawartością pliku img ze strony: ftp.cs.columbia.edu/archives/gnu/prep/parted/bootdisk/
- Partimage, czyli narzędzie do tworzenia obrazów dysku
(jak Ghost/Drive-Image). Strona domowa projektu: www.partimage.org/ .
Program uruchamiamy zleceniem partimage .
Polecam przeczytanie instrukcji na anglojęzycznej stronie www.partimage.org/doc/index-3.html. Mam ją w swoim archiwum
(z dnia 21.04.2004). Program umie nawet eksperymentalnie (kwiecień
2004) robić obraz dysku z partycji NTFS (ograniczeniem jest
konieczność braku plików skompresowanych wewnętrznym mechanizmem
systemu plików NTFS).
- Sfdisk , czyli narzędzie do tworzenia "backupów" tablicy
partycji, co jest przydatne w połączeniu z kopią MBR dysku
twardego. Więcej informacji znajdziesz na samym dole strony www.partimage.org/doc/index-3.html oraz na końcu tej strony.
- Narzędzia plikowe: e2fsprogs, reiserfsprogs, xfsprogs,
jfsutils, ntfsprogs, dosfstools. Służą one do wykonywania wielu
czynności związanymi z pracą nad plikami oraz np. formatowaniem,
zmienianiem rozmiarów istniejących partycji dysku itp. Na uwagę
zasługuje darmowy DOS, który działa jak zwykły MS DOS
- Skaner antywirusowy CLAM (przydatny wobec windowsowych
partycji). Uruchomienie programu wykonasz za pomocą zlecenia: clamscan -r /danykatalog , a bazę wirusową
pobierzesz z Internetu za pomocą zlecenia freshclam
- Pomoc w pliku /root/manual-en/index.html
(niestety, po angielsku) odczytasz za pomocą przeglądarki
lynx.
Acha... kursor w okienkowych programach (np. do dzielenia dysku na partycje) działa wyjątkowo flegmatycznie. Może to wprowadzić w bład użytkownika, że nie działa myszka.
Pierwsze uruchomienie
Wkładamy płytkę CD z naszym Linuksem
SystemRescueCd i restartujemy komputer. Bootowanie w BIOSie
oczywiście mamy ustawione na czytnik CD-ROM. Coś zaszumi w
komputerze i na ekranie monitora pojawia się menu wyboru opcji
startowych. Na razie omijamy je i od razu wciskamy klawisz ENTER. W
Keymap selection: wpisujemy liczbę 28 (symbol
klawiatury polskiej). Uwaga trzeba uaktywnić NumLock. Po
zatwierdzeniu ENTERem jesteśmy zalogowani od razu pod rootem i mamy
system gotowy do pracy. Bez żadnych dodatkowych czynności, nasz
instalator automatycznie skonfigurował połączenie z Internetem (z
klienta w domowej sieci pracującej pod DHCP). Dzięki temu mogłem w
razie problemów wpisać zlecenie lynx
gorzow-wlkp.pl/linux , by odczytać notatki z mojej strony ;) .
Acha, nie działa klawisz DELETE, a kasowanie wykonujemy klawiszem
BACKSPACE.
Na początku pracy wpisz zlecenie run i wciśnij klawisz TAB. Zobaczysz listę poleceń uruchamiających programy. To samo polecam zrobić ze zleceniem net.
Jeżeli podczas ładowania Linuksa, na ekranie widzisz niepokojąco dużo komunikatów o błędach
(errorach), to spokojnie restartuj system zleceniem reboot
WAŻNA UWAGA DO ZAPAMIĘTANIA!!! Nie wolno montować
niczego w katalogu /mnt (bo zawiesisz system). W razie
potrzeby wykonaj katalog o nazwie np. jakasnazwa (zleceniem mkdir /mnt/jakasnazwa) i w nim montuj partycje dysku
twardego, drugiego CD-ROM itp.
Opcje startowe
Włączamy komputer i bootujemy z płytki CD zawierającej naszego
SystemRescueCd. Pojawią się trzy menu wyboru uaktywniane
klawiszami: F2 (czyli GENERAL HELP), F3 (czyli KERNEL
OPTIONS), F4 (czyli AUTORUN HELP). Menu F2 ma trzy
polecane przeze mnie opcje startowe: freedos ,
dban oraz ranish , menu
F3 ma cdcache, menu F4 nie ma
przydatnych funkcji. W przypadku problemów z ładowaniem Linuksa
wypróbuj opcję acpi=off (ACPI - mechanizm
zarządzania energią).
F2
freedos czyli darmowy i legalny DOS. Działa
jak MS DOS. Wystarczy wpisać słowo freedos i wcisnąć klawisz
ENTER. Po załadowaniu Linuksa będziesz pracował wydając polecenia
DOSowe. Partycje FAT16, FAT32 są w pełni dostępne.
dban czyli narzędzie do kasowania danych.
Przydatne, gdy musimy szybko zniszczyć zawartość dysku
twardego.
ranish czyli narzędzie do tworzenia partycji.
Program nie wymaga szczególnych objaśnień, gdyż działa w
"okienkach". Ja osobiście nie potrzebuję tego narzędzia, gdyż
wystarcza mi instalator Mandrake. Ciekawy efekt da zlecenie (po uruchomieniu aplikacji Ranish):
part -p -r >opisdyskow.txt
Wszystkie dane o dysku zostaną zapisane do pliku opisdyskow.txt.
fb800 czyli ustawienie wyświetlania
rozdzielczości 800x600. Opcja domyślnie ładowana, więc nie trzeba
jej wpisywać podczas startu ładowania systemu. Wpisujemy ją
jedynie, gdy chcemy załadować Kernel z dodatkowymi opcjami np.
cdcache. Wówczas wpisujemy fb800 cdcache (spacja
oddziela opcje).
fb1024 czyli ustawienie wyświetlania
rozdzielczości 1024x768
nofb czyli wyłączenie domyślnej rozdzielczości
- opcja niepraktyczna, gdyż po jej wybraniu nie zadziałają
narzędzia takie jak QTParted.
i810fb640 czyli ustawienie wyświetlania
rozdzielczości 640x480 dla chipsetu i810.
i810fb800 czyli ustawienie wyświetlania
rozdzielczości 800x600 dla chipsetu i810.
i810fb1024 czyli ustawienie wyświetlania
rozdzielczości 1024x768 dla chipsetu i810.
nokeymap czyli brak zapytania (w trakcie
konfiguracji systemu) o rodzaj klawiatury. Opcja niepraktyczna.
memtest czyli sprawdzanie ilości pamięci RAM,
ilości pamięci w procesorze, wykrycie typu procesora oraz rodzaju
chipsetu.
aida czyli narzędzie do diagnostyki sprzętowej.
Dla mnie nieprzydatny.
gag czyli Graficzny Boot Manager. Na sąsiedniej stronie umieściłem trochę materiału na temat tego programu i MBR.
Po wybraniu opcji GAG pojawi się menu wyboru:
- Read instructions
- FAQ
- License
- Install GAG
- Uninstal GAG
Wciśnij klawisz 4 (czyli Install GAG). Uwaga: sprawdź czy działa
klawisz NumLock. Zatwierdź komunikat klawiszem np. ENTER. Wybierz
typ klawiatury: 1 (QWERTY). Wybierz język polski klawiszem
N. Czas na konfigurację programu GAG - wciśnij klawisz
K. Pojawi się panel wyboru.
- Dodaj nowy system do listy startowej. Aby go wybrać wciśnij klawisz
D
- Usuń system (nie kasuje samego systemu, a jedynie pozycję w liście startowej ;)
- Zapisz program GAG na dyskietce
- Zapisz program GAG na dysku Twardym
- Zegar startowy, czyli ustalenie czasu oczekiwania na wybór pozycji z listy startowej
- Ustaw Hasło blokujące start systemu
- Hide primary partitions (hide, czyli ukryj) - ciekawa opcja umożliwiająca ukrycie partycji
- Powrót do głównego menu
Program GAG umie dodawać i usuwać możliwość
ładowania różnych systemów zainstalowanych na jednym dysku twardym. Może działać startująć z dyskietki startowej lub skorygowanego MBR dysku twardego. GAG jest również dostępny jako samodzielny programik - opis tutaj.
Mając Linuksa i WindowsXP na jednym dysku warto przeczytać
stronę o
zabezpieczaniu LILO na dysku z dwoma systemami: WindowsXP
oraz Linux. Polecam też opis archiwizowania MBR na końcu tej strony.
F3
cdcache . Przeniesienie całego (ok. 100MB)
Linuksa SystemRescueCD z płytki CD do kości pamięci RAM, co jest przydatne, gdy mamy dużo RAMu i chcemy zwolnić czytnik CD-ROM,
tak by w trakcie pracy móc włożyć inną płytkę CD. Aby wystartować
system z opcją cdcache należy do opcji z menu F2 określającej rozdzielczość ekranu monitora np. fb800 dodać opcję z F3, czyli cdcache , wpisując na samym starcie Linuksa zlecenie:
fb800 cdcache (spacja rozdziela opcje).
usbstick . Podczas startu system będzie
próbował zamontować urządzenia na łaczu USB, ew. bootować z tych
urządzeń.
setkmap=16 czyli ładowanie klawiatury AZERTY
bez dodatkowych pytań.
oraz opcje przydatne na okoliczność problemów z bootowaniem
noapic - wyłącza wsparcie APIC
acpi=on lub off - włącza/wyłącza ACPI
ide=nodma - wyłącza DMA
nonet - wyłącza autodetekcję urzadzeń
sieciowych
noscsi - wyłącza SCSI
nodetect - wyłącza jakąkolwiek
autokonfigurację
Praktyczne zastosowania
Uważam, że poznałeś opcje startowe systemu i chcesz wykorzystać
Linuksa SystemRescueCD w praktyce. Niestety nie ma tutaj
miejsca na opis "krok po kroku", więc przyjąłem, że umiesz
uruchamiać programy, znasz edytorki, wiesz na czym polega
montowanie. O tych wszystkich sprawach pisałem na sąsiednich
stronach, więc jeżeli nie czujesz się na siłach, to pierw
przeczytaj ZARZĄDZANIE, SKŁADNIĘ POLECEŃ itd.
Oto najprostsze zastosowania naszego Linuksa, który powinien mieć
automatycznie skonfigurowane połączenie z siecią (i ew. z
Internetem):
- użycie przeglądarki tekstowej lynx z komputera, do
którego nie znamy hasła potrzebnego do logowania (lub wręcz z
komputera, na którym nie ma dysku)
- użycie klienta ssh w celu zalogowania się na odległej
maszynie
- zainstalowanie jakiegoś programu szpiegującego (sniffera) i
wykonywanie nasłuchu sieci bez zostawiania śladów na dysku twardym
komputera
Po podłączeniu i zamontowaniu dysku możliwości rosną w znaczący
sposób ;) Możemy wówczas:
-
edytować pliki (np. z hasłami) zapisane na dysku twardym i
wprowadzać zmiany bez potrzeby uruchamiania całego komputera.
Oczywiście takie zmiany nie zostaną odnotowane w logach
stacjonarnego systemu operacyjnego.
- uruchomić klienta ftp (np. za pomocą programu mc) i
wysyłać lub zasysać pliki na komputer
- tworzyć archiwa, a następnie wykorzystując klienta ftp wysyłać
je na odległą maszynę. Tym punktem zajmę się szczegółowo.
ARCHIWIZACJA DANYCH ZAPISANYCH NA DYSKU
TWARDYM
Tworzenie obrazu partycji
Dla nowicjuszy linuksowych polecam przeczytanie
poniższej instrukcji, choćby ze względu na wprawkę w montowaniu
partycji ;) Podzieliłem ją na trzy główne części:
- uruchomienie systemu i połączenie z siecią
- zamontowanie dysku twardego pod "wirtualnym" Linuksem
SystemRescueCD
- wykonanie obrazu dysku i wysyłka archiwów na inny komputer
Jak widać dwa pierwsze punkty wymagają zwykłej wiedzy linuksowej i opisałem je dla nowicjuszy.
Uruchomienie Linuksa SystemRescueCD
Uruchomienie Linuksa SystemRescueCD
powinno przebiegać bezawaryjnie. W przypadku problemów polecam
zlecenie reboot (ciekawe, ale po
restarcie system ładował się u mnie już bez komunikatów o błędach)
lub eksperymenty z opcjami startowymi (uruchamianymi klawiszem F3,
F4). Przyjmuję, że system uruchomiłeś w domyślnych parametrach i
sieć chodzi. W razie czego polecam zlecenie: net-setup eth0 lub ifconfig ,
ewentualnie edycję pliku /usr/sbin/ eagleconfig (dotyczy
właścicieli ADSL SagemFast800). Prostą instrukcję konfiguracji Neostrady umieściłem na sąsiedniej stronie.
Montowanie partycji dysku twardego
Polecam przeczytać dwie sąsiednie strony: o podziale
dysku oraz o montowaniu.
Na dysku mam zainstalowanego Linuksa Mandrake i będę go
nazywał Linuksem "dużym" lub "stacjonarnym". Linuksa
SystemRescueCD będę nazywał "małym" lub "wirtualnym". Taki
podział jest ważny, gdyż czasami będę mówił o pliku /etc/fstab z Linuksa "dużego", a czasami o pliku /etc/fstab z Linuksa "małego". Opis programu mc
umieściłem na sąsiedniej stronie.
Zanim zaczniesz
grzebać w dysku twardym, musisz koniecznie dowiedzieć się, jaki
system plików jest na jego partycjach (i jak powinny być montowane
te partycje). Teoretycznie najlepiej by było, gdyby "duży" Linux
był na chodzie. Wówczas wystarczy uruchomić komputer i po zalogowaniu skopiować plik /etc/fstab na dyskietkę oraz
wydrukować. Niestety, często kopiowanie danych wykonujemy w ramach
operacji ratunkowej, gdy "stacjonarny" system na dysku padł.
Wówczas trzeba będzie odpalić LinuxRescueCD ze startową
opcją ranish by zobaczyć jaki jest na dysku
twardym system plików. Acha... tak dla przypomnienia: Linux używa
ext2, ext3 oraz ReiserFS, natomiast Windows FAT32, NTFS, stary Win95 oraz DOS potrzebuje
FAT16.
Należy ustalić jakie partycje powinniśmy "zarchiwizować" tworząc obraz dysku. Nie ma prostej odpowiedzi. W przypadku instalacji Linuksa na dwóch partycjach (/ oraz /SWAP) wystarczy zarchiwizować tę montowaną jako /. Gdy mamy więcej partycji robi się problem.
Przyjmijmy, że bezpieczne minimum to archiwizacja partycji montowanych jako: / , /usr , /var, gdyż tam system umieszcza kluczowe dane. Nie ma sensu robić obrazu partycji montowanej jako /home, /tmp, /SWAP.
Po odpaleniu LinuxRescueCD warto wylistować dla zabawy zawartość
katalogu /dev (jest to oczywiście zawartość katalogu /dev
"małego" Linuksa ratunkowego). Jak można zauważyć, Linux
SystemRescueCD jest przygotowany do montowania dyskietek w
wielu różnych pojemnościach: 360KB, 720KB, 1440KB, 1722KB. Ale nie
tylko flopka można stamtąd montować... Czas na odrobinę teorii o
oznaczaniu dysków twardych i poszczególnych partycji.
Mamy możliwość podłączenia 4 dysków twardych hda? ,
hdb? , hdc? , hdd?. Więcej o linuksowym nazewnictwie partycji przeczytasz na sąsiedniej stronie.
Aby w "małym" Linuksie zamontować partycje
"dużego" Linuksa - musisz dowiedzieć się jak były montowane w
"dużym" Linuksie. Te dane są w pliku /etc/ fstab "dużego"
Linuksa. Jeżeli nie zastosowałeś specjalnych zabiegów, to zawartość
katalogu /etc z "dużego" Linuksa będzie najprawdopodobniej na
partycji hda1 (czyli pierwszej partycji dysku twardego
PRIMARY MASTER). Za chwilę skorzystasz z tych ustaleń.
Wejdź do katalogu: /dev/ide/host0/bus0/target0/lun0/ , a
zobaczysz jakie partycje Linux SystemRescueCD rozpoznał na
dysku twardym. Interesują nas numerki o nazwie part, a więc part1, part2 (czyli po kolei
partycje dysku).
KROK PIERWSZY
Wskaż "małemu" Linuksowi miejsce, gdzie ma zamontować pierwszą
partycję dysku twardego. Utwórz katalog np. /partycja1
(zlecenia cd / oraz mkdir partycja1).
KROK DRUGI
Aby móc zamontować wybraną partycję, uzupełnij zawartość pliku /etc/ fstab "małego" Linuksa (zlecenie mcedit
/etc/fstab) dopisując nowy wiersz:
/dev/hda1 /partycja1 ext2 defaults 0 0
Oczywiście na Twoim dysku może być inny system
plików (ext2, ext3 lub windowsowe fat32, ntfs). Musisz to wiedzieć
przed zamontowaniem. Przypominam, że Linux SystemRescueCD
odpalony z opcją ranish pozwala zobaczyć
aktualne systemy plików partycji dysku twardego.
KROK TRZECI
Zamontuj partycję zleceniem mount
/dev/hda1 lub mount /partycja1 . Przeglądając zawartość katalogu
/partycja1 znajdź plik /etc/ fstab z "dużego" Linuksa.
Zapisz sobie całą jego treść na karteczce. Jeżeli jesteś dobrym
linuksowcem, to skopiuj go na dyskietkę i wydrukuj na sąsiednim
komputerze ;) Uwaga: program mc
nie zawsze chce się uruchomić pod SystemRescueCD, więc
pamiętaj, że wpisy do pliku /etc/ fstab można wykonać np.
zwykłym zleceniem echo:
echo /dev/hda1 partycja1 ext3 defaults 1
1>>/etc/fstab
Powyższe zlecenia korzystają z wpisów w pliku /etc/fstab. Tak wygląda zlecenie montowania, bez korzystania z wpisów /etc/fstab:
mount -t ext2 -o defaults /dev/hda1 /mnt/nazwakatalogu
opcja -t narzuca typ systemu plików (tu ext2)
opcja -o (mała litera o) narzuca parametry montowania (tu defaults) z pominięciem pliku /etc/fstab
Wykonanie obrazu partycji/dysku
Masz w "małym" Linuksie zamontowaną pierwszą partycję dysku
twardego. Będziesz ją archiwizował poprzez wykonanie obrazu dysku.
Plik obrazu dysku domyślnie zostanie umieszczony w katalogu /root
"małego" Linuksa, więc... jak się już domyślasz wymagać to będzie
dużej ilości pamięci RAM. Musisz wię podjąć decyzję gdzie umieścisz
(przynajmniej na razie) plik z obrazem dysku. Przyjmuję, że
partycja montowana w "dużym" Linuksie jako /home ma dużo
wolnego miejsca, za to pamięci RAM masz bardzo mało. Umieścisz więc
archiwum na dysku (przynajmniej na razie). W pliku /etc/fstab ("dużego" Linuksa)
możesz przeczytać jaki numerek został przydzielony partycji z dużą
ilością miejsca (montowanej jako /home):
/dev/hda7 /home ext2
defaults 1 2
Oczywiście numerek partycji to liczba 7, a
system plików to ext2 (u Ciebie może być np. ext3).
Mając wspomniane dane możesz szykować się do montowania partycji nr
7.
Utwórz katalog /partycja7 (zleceniami cd
/ oraz mkdir partycja7). Następnie za
pomocą zlecenia mcedit /etc/fstab uzupełnij /etc/fstab "małego" Linuksa o dodatkowy wiersz:
/dev/hda7
/partycja7 ext2 defaults 0 0
Oczywiście u Ciebie może być inny system plików np. ext3.
Zamontuj katalog /partycja7 zleceniem mount
/dev/hda7 lub mount /partycja7 . W nim
umieścisz obraz dysku.
PARTITION IMAGE
Wpisz zlecenie partimage . Pojawi się panel
podobny do poniższego. Obrazek skopiowałem z domowej strony
projektu http://www.sysresccd.org/ dlatego
mogą pojawić się małe różnice, szczególnie w opisach partycji.
W moim przypadku pojawiły się nieco inne wpisy:
Opcja Partition to save/restore zawiera ścieżki do
partycji. Mnie interesuje partycja nr 1, bo z niej będę robił obraz
dysku. Wybrałem więc:
/dev/ide/host0/bus0/target0/lun0/part1
Zwróć uwagę na cyferkę 1 symbolizującą numer
partycji. Zostawiłem podświetloną belkę na tym wierszu i wcisnąłem
TABULATOR (w celach edukacyjnych wciśnij klawisz kierunkowy
DÓŁ-GÓRA). Bądź uważny, nie wolno Ci przez gapiostwo zostawić belki
na innym wierszu, bo albo zrobisz obraz z nie tej partycji, albo
odtworzysz obraz nie na tej partycji co chciałeś. Oczywiście w
przyszłości, podczas odtwarzania obrazu dysku podświetlisz tę samą
partycję.
Image file to create/restore to miejsce do wpisywania
nazwy pliku obrazu dysku (create - tworzenie, restore
- odtworzenie). Jeżeli nie podasz ścieżki dostępu, to obraz dysku
umieści się w pamięci RAM, w katalogu /root . Oczywiście ja
zaplanowałem umieszczenie kopii na partycji nr 7, zamontowanej w
katalogu /partycja7 . Ostatecznie wpis wyglądał więc
następująco:
/partycja7/obrazdysku1
Uwaga: podczas odtworzenia obrazu dysku trzeba uwzględnić, że
program samoczynnie dodaje rozszerzenie .000 (trzy zera), więc
ostatecznie nazwa rzeczywista pliku obrazdysku1 zmieni się
na obrazdysku1.000 . Na razie wpisz nazwę bez rozszerzenia,
czyli /partycja7/obrazdysku1 , a podczas odtworzenia wpisz
ścieżkę /partycja7/obrazdysku1.000
Action to be done: czyli co program ma zrobić:
save (tworzenie obrazu dysku) lub restore
(odtworzenie obrazu dysku). Na razie wybrałem save i
wcisnąłem klawisz F5 (czyli next).
Na drugim panelu nic nie zmieniałem. Wcisnąłem klawisz F5.
Tak dla wyjaśnienia: Opcja Image split mode pozwala
podzielić obraz dysku na części o określonej wielkości KB ( Into
files whose size...).
Może się zdarzyć, że program wywali komunikat o błędach na dysku
twardym. Wówczas sprawdź poszczególne partycje zleceniem: e2fsck -v /dev/hda1 (przykładowe hda1 to partycja
pierwsza dysku pierwszego).
*
Program Partition Image zrobił obraz dysku. Trzeba go teraz
wysłać na serwer ftp. To już bajka dla administratorów linuksowych
;) . Uruchamiamy program mc (lub innego klienta ftp). W
programie mc wciskamy klawisz F9 i klawiszami
kierunkowymi wybieramy panel LEWY. Pojawi się menu LEWY, a tam
opcja uaktywnienia klienta ftp. Wpisujemy w niej login@adresserweraftp i mając połączenie możemy
przerzucać pliki. Pamiętaj o szyfrowanym sftp.
Jest też inna
metoda: po utworzeniu katalogu /mnt/ftp należy zamontować go
zleceniem:
lufsmount
ftpfs://login:haslo@IPkomputeraftp/katalog /mnt/ftp
i do
katalogu /mnt/ ftp kopiować pliki. Uwaga zlecenie lufs wymaga szczególnej konfiguracji Kernela, bibliotek oraz systemów plików. Domyślnie nie na każdym Linuksie (jak na razie) jest dostępne. Na Linuksie SystemRescueCD jest.
Oczywiście można też wysłać pliki na windowsowy, udostępniony w
Microsoft Network katalog. Utwórz w swoim Linuksie SystemRescueCD
katalog np. /mnt/win1 (zleceniem mkdir
/mnt/win1), a następnie wydaj zlecenie montowania:
mount -t smbfs -o lfs //IPkomputera/katalog
/mnt/win1
i do katalogu win1 kopiuj pliki.
Mając zamontowany katalog /mnt/win1 (lub /mnt/ftp)
możesz od razu tworzyć obraz dysku w tym katalogu. Będziesz miał automatycznie przerzucane dane na odległe konto ftp, smb. itd.
*
Odtworzenie obrazów dysku na moim komputerze PII 400 z Linuksem
Mandrake 9.2 zajęło ok. 35 minut. Musiałem odtworzyć 3
partycje (montowane jako / , /usr , /var) gdyż
miałem awarię systemu, a nie chciało mi się go na nowo instalować,
konfigurować, uaktualniać itd. Oczywiście obrazy dysku zrobiłem
sobie, gdy wszystko ładnie chodziło ;)
Jeżeli odtworzony system operacyjny będzie miał nieaktualne
hasła, to w razie problemów zapraszam tutaj.
Proste kopiowanie danych
Czasami potrzebujemy w ramach archiwizacji skopiować dane z
padłego dysku na inny rezerwowy lub (co wygodniejsze) na odległy
komputer w zakładowej sieci z serwerem ftp na pokładzie (serwerów
ftp na Windows jest wiele, zaś na Linuksa polecam ProFTPd). Pamiętaj o
szyfrowanym sftp.
Wykonamy podobne czynności jak podczas wyżej opisanego
archiwizowania obrazu partycji
- Uruchamiamy Linuksa SystemRescueCD na komputerze z
którego chcemy archiwizować dane. Dla ułatwienia będziemy go
nazywać "małym" Linuksem, a dane do archiwizowania będą pochodziły z
Windows lub "dużego" Linuksa (umieszczonego na dysku twardym).
- Montujemy partycję na której są umieszczone interesujące nas
dane, czyli tworzymy w "małym" Linuksie katalog /partycja1 i
uzupełniamy plik /etc/fstab o nowy wiersz:
/dev/hda1 /partycja1 ext2 defaults 1
1
Oczywiście na Twoim dysku może być inny system plików (ext2, ext3
lub windowsowe fat32, ntfs). Uwaga: w przypadku ratowania danych
linuksowych dobrze jest podglądnąć w pliku /etc/fstab "dużego"
Linuksa jak powinny być montowane jego partycje. Zagadnienie
opisałem szerzej w pierwszej części tej strony.
- Mając rozeznanie jak wygląda podział dysku na partycje tworzymy
następne katalogi /partycja2, /partycja3, /partycja4 itd. oraz
wypełniamy plik /etc/fstab "małego" Linuksa kolejnymi wierszami
umożliwiającymi montowanie.
- Po zamontowaniu wszystkich partycji w osobnych katalogach
/partycja? czas na klienta ftp. W programie mc wciskamy klawisz F9 i klawiszami kierunkowymi
wybieramy panel LEWY. Pojawi się menu LEWY, a tam opcja
uaktywnienia klienta ftp. Wpisujemy w niej user@adresserweraftp i mając połączenie przerzucamy
pliki. Pamiętaj o szyfrowanym sftp.
Zabezpieczanie MBR oraz tablicy partycji dysku
MBR (Master Boot Record) jest to obszar pierwszych 512
bajtów dysku twardego zawierający bardzo ważne informacje startowe
dysku. Wykonałem osobną stronę opisującą zagadnienia bootloadera Windows oraz Linuksa i naprawdę gorąco zachęcam do lektury.
Gdy masz wzorcową zawartość MBR i chcesz ją na wszelki
wypadek zabezpieczyć poprzez skopiowanie obrazu dysku (pierwszych
512 bajtów), uruchom jako root pod zwykłym "stacjonarnym" Linuksem
zlecenie dd:
- cd /root
- mkdir partition-backup
- cd partition-backup
- dd if=/dev/hda of=backup-hda.mbr count=1
bs=512
Mam nadzieję, że rozumiesz powyższe, jednak dla nowicjuszy
wyjaśnię: będąc w katalogu
/root/partition-backup utworzono kopię MBR dysku twardego
pod nazwą backup-hda.mbr . Uwaga: jeżeli zlecenie dd uruchomiłeś z Linuksa stacjonarnego, to katalog /root
jest umieszczony na dysku twardym i po restarcie archiwum nie
zniknie, ale jeżeli zlecenie dd wydałeś z pozycji
Linuksa SystemRescueCD, to pamiętaj, że jego katalog /root
jest umieszczony w kościach pamięci RAM i koniecznym jest przenieść katalog (z zawartością)
/root/partition-backup na dysk twardy lub flopka. Oczywiście można od razu wrzucić MBR na flopka. Wówczas zlecenie będzie miało postać:
dd if=/dev/hda of=/dev/fd0 bs=512
Z takiej dyskietki można awaryjnie bootować komputer z uszkodzonym MBR.
Teraz skorzystasz z umieszczonego w SystemRescueCD
narzędzia sfdisk, aby zabezpieczyć informacje o tablicy
partycji. Odpalenie Linuksa SystemRescueCD to prościzna.
Następnie wykonaj:
- sfdisk -d /dev/hda> /root/backup-hda.sf
Skopiuj pliki: /root/partition-backup/backup-hda.mbr oraz
/root/backup-hda.sf gdzieś poza dysk twardy (np. na flopka)
z tej prostej przyczyny, że jak dojdzie do awarii, to możesz mieć
kłopoty z dostaniem się do tego archiwum ;)
Jak odtworzyć zawartość archiwów? To proste choć niebezpieczne
zadanie. Bądź uważny. Wykonasz dwa kroki: pierw odtwórz MBR
(Master Boot Record) zleceniem:
- dd if=backup-hda.mbr of=/dev/hda
Następnie odtwórz tablicę partycji zleceniem:
- sfdisk /dev/hda < backup-hda.sf
Oczywiście pliki backup-hda.mbr oraz backup-hda.sf
są umieszczone poza dyskiem, stąd podczas wykonania zleceń musisz
(jako root) być w katalogu z tym plikiem np. na flopku (dyskietce).
Na koniec restartuj komputer.
Podobny kombajn zawierający wiele narzędzi dyskowych, ale pod
Windows to program PARAGON HARD DISK MANAGER. Linuksową wersję opisałem na sąsiedniej stronie. Windowsowa
wersja zawiera następujące moduły:
- BootManager - pozwala w chwili uruchomienia komputera wybrać
system do załadowania
- PartitionExplorer - umożliwia dostęp do partycji (także
nieobsługiwanych przez Windows)
- ext2FS Anywhere - udostępnia linuksowe partycje ext2 dla
Windows
- Partition Manager - tworzenie partycji. Umie zamienić NTFS na
FAT32 itp.
- Drive Backup - tworzenie obrazu dysku
- Image Mounter - umożliwia podgląd plików umieszczonych w kopii
utworzonej przez moduł Drive Backup
- Encrypted Mounter - szyfrowanie danych
- Disk Wiper - kasowanie danych na dysku bez możliwości ich
odzyskania
Program ładnie opisano w KOMPUTER ŚWIAT EXPERT 2/2004. Załączono w
nim pełną wersję programu nr 5.6 (plus dwa inne dosowe). Program
instaluje się bez problemów. Nie ma z nim sławnych w EXPERCIE
problemów z rejestracją uniemożliwiającą używanie.
Inny program DRIVE IMAGE 5.01 w pełnej, legalnej, windowsowej wersji jest na płytce CD dołaczonej do czasopisma KOMPUTER-ŚWIAT EXPERT 4/2003. Idealny dla Win9x lub WinXP pod FAT32.
Darmowy, legalny, windowsowy (Win2000, WinXP) program DrvImagerXP_2.2 umie zrobić obraz dysku partycji FAT lub NTFS. Został załączony do płytki CD w czasopiśmie CHIP 1/2005.

Uwaga: z powodu namnożenia się różnych złodziejskich witryn www, które kopiują moje strony i umieszczają je u siebie wraz z komercyjnymi reklamami (na których zarabiają) informuję, że wszelkie prawa są zastrzeżone.
Uwaga.
Aby uniknąć zasysania całej witryny gorzow-wlkp.pl/linux za pomocą programów typu TeleportPro, WebCopier itd. informuję, że udostępniłem spakowaną wersję (w formacie RAR).
|